Tên khoa học: Pelecanus philippensis
Tên tiếng Anh: Spot billed pelican
Tên tiếng Việt: Bồ nông chân xám
1. Phân loại học
- Giới: Animalia (Động vật)
- Ngành: Chordata (Động vật có dây sống)
- Lớp: Aves (Chim)
- Bộ: Pelecaniformes (Bồ nông)
- Họ: Pelecanidae (Bồ nông)
- Chi: Pelecanus
- Loài: Pelecanus philippensis
1. Đặc điểm nhận dạng
Bồ nông chân xám là loài chim nước kích thước lớn với chiều dài cơ thể từ 125 – 150 cm, sải cánh rộng khoảng 2,5m. Trọng lượng dao động từ 4,1 – 6 kg. Đặc điểm nổi bật nhất là chiếc mỏ rất dài, màu hồng bợt hoặc ngà, có mấu ở đầu mỏ. Phía dưới mỏ là một túi da co giãn màu tím tím hoặc hồng nhạt dùng để xúc cá. Lông toàn thân chủ yếu màu trắng xám, lông bay ở cánh màu đen. Chân ngắn, màu xám tro, có màng bơi rộng nối liền cả 4 ngón (màng bơi chân vịt toàn phần).
2. Phân bố trong tự nhiên
Bồ nông chân xám phân bố chủ yếu ở khu vực Nam Á và Đông Nam Á, bao gồm những quốc gia như Ấn Độ, Sri Lanka, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam.
Môi trường sống của bồ nông chân xám là các vùng đất ngập nước ven biển, đầm lầy, hồ nước ngọt lớn, sông rộng và các rừng ngập mặn. Chúng thích sống ở những nơi có mặt nước thoáng đãng và có các cây bụi, cây gỗ lớn để đậu nghỉ.
3. Sinh thái và tập tính
Bồ nông chân xám hoạt động vào ban ngày. Chúng là loài có tính xã hội cao, thường bay và kiếm ăn theo đàn. Khi bay, chúng phối hợp nhịp nhàng, tạo thành đội hình chữ V hoặc đường thẳng, tận dụng các luồng khí nóng để lướt đi nhẹ nhàng.
Thức ăn chính của loài này là cá, đôi khi chúng ăn thêm động vật lưỡng cư và giáp xác nhỏ. Tập tính kiếm ăn rất đặc trưng, cả đàm cimgf dàm jamgf mgamg trêm mặt nước, đập cánh xua đuổi cá vào vùng nước nông rồi đồng loạt dùng chiếc túi da ở hàm dưới như một cái vợt để xúc cá.
4. Sinh sản
Mùa sinh sản thường bắt đầu từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau. Chúng làm tổ thành tập đoàn lớn trên các ngọn cây cao (cây ngập mặn, chịu nước) gần nguồn nước, đôi khi làm tổ chung với các loài chim nước khác như cò, vạc. Tổ được làm sơ sài bằng cành khô và lót lá.
Mỗi ổ thường có từ 2 – 3 trứng màu trắng phớt xanh. Cả chim bố,mẹ cùng thay nhau ấp trứng trong khoảng 30 – 33 ngày. Chim non được nuôi bằng cách tự thọc đầu vào túi mỏ của chim bố, mẹ để ăn thức ăn đã được tiêu hóa một phần.
5. Tuổi thọ
Tuổi thọ trung bình trong tự nhiên khoảng 15 – 25 năm. Chúng có thể sống lâu hơn trong điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc tốt.
6. Vai trò sinh thái
Bồ nông là loài chim ăn thịt đứng ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn của hệ sinh thái đất ngập nước. Sự tồn tại của chúng giúp kiểm soát quần thể cá và duy trì sự cân bằng sinh học. Chất thải của bồ nông cung cấp dinh dưỡng làm giàu môi trường nước, nuôi dưỡng các loài thủy sinh. Bồ nông còn được coi là loài chỉ thị quan trọng cho sức khỏe của các vùng đất ngập nước lớn.
7. Nguyên nhân suy giảm số lượng Bồ nông:
- Mất môi trường sống do các vùng đất ngập nước bị chuyển đổi thành đất nông nghiệp hoặc nuôi trồng thủy sản.
- Ô nhiễm nguồn nước.
- Nguồn thức ăn suy giảm, cạn kiệt.
- Sự xuất hiện của con người và các hoạt động của họ tại khu vực sinh sống, làm tổ.
8. Thông tin tại Thảo Cầm Viên
Tại Thảo Cầm Viên hiện tại đang nuôi 3 cá thể bồ nông chân xám tại khu vực chuồng chim lớn. Chúng rất thích món cá nục được cấp hàng ngày và tắm trong hồ nước trong.